Naseljen već u prapovijesnom razdoblju, kada se na mjestu današnjeg naselja nalazila gradina kasteljerskog tipa, ovaj gradić poprima u srednjem vijeku današnju fizionomiju. Ovako sabijena naselja u srednjem vijeku sama su sebe nazivala kaštelima, a u njima se odvijao i gradski i težački život.
Po osnovnoj urbanoj dispoziciji Mošćenice pripadaju tipu koncentrično koncipiranih naselja opasanih zaštitnim bedemima, odnosno nizom kuća čiji su vanjski zidovi u funkciji bedema koji polukružno zatvaraju zbijenu strukturu grada. U osnovi donjih i nekih gornjih slojeva naselja očuvani su djelovi srednjovjekovnih struktura na koje su se taložile preinake kasnijih razdoblja, naročito baroka.
Organizacija unutrašnjih komunikacija nepravilno je isprepletena i prati krivudavu liniju vanjskog gradskog obzida. Maleni unutarnji prostor gradića nije omogućio stvaranje većih gradskih površina - trgova, čak ni oko glavnog sakralnog objekta, već su tokovi spleta uskih uličica s unutarnjim dvorišnim prostorima kuća, nadsvedenim prolazima i stubišnim prilazima povezani u organsku urbanu prostornu cjelinu izrazite ambijentalne vrijednosti.
Mošćenice imaju najbolje sačuvanu urbanu strukturu od svih gradova Liburnije (Kastav, Veprinec, Brseć) i Hrvatskog primorja.
© Ineco, 1995./2005.
